การล้างผักและผลไม้

ผักและผลไม้เป็นแหล่งของวิตามินและเกลือแร่ที่สำคัญ อีกทั้งยังมีใยอาหารและสารพฤกษเคมีที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย  โดยมีคำแนะนำให้รับประทานผักและผลไม้ประมาณ 5 – 9 ส่วนต่อวัน (ผัก 3-5 ส่วน, ผลไม้ 2-4 ส่วน) อย่างไรก็ตามจากการสำรวจของกระทรวงสาธารณสุขพบว่า ผักผลไม้ที่วางขายตามท้องตลาด มีสารตกค้างจากสารกำจัดแมลงและศัตรูพืช โดยเฉพาะกลุ่ม ไพรีทรอยด์ ( สารไซเปอร์เมทริน และ แลมดา-ไซฮาโลทริน) และกลุ่มออร์กาโน-ฟอสเฟต (สารคลอไพรีฟอส และไตรอโซฟอส)  รวมทั้งอันตรายจากเชื้อรา เชื้อแบคทีเรีย และไวรัส และสารโลหะหนักอื่นๆ ที่ปนเปื้อนมากับผักและผลไม้ ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพของผู้บริโภค ทั้งอาการที่เกิดขึ้นเฉียบพลัน เช่นปวดหัว คลื่นไส้  อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสีย เป็นไข้ ตัวชา หรืออาจอันตรายถึงขั้นหมดสติ หรือโรคเรื้อรังจากการสะสมของสารพิษ เช่น โรคมะเร็ง โรคกระเพาะอาหาร โรคทางระบบประสาท หรือส่งผลต่อการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์ ดังนั้นเพื่อให้ผู้บริโภคสามารถรับประทานผักผลไม้ได้อย่างปลอดภัย จึงจำเป็นต้องมีการทำความสะอาด เพื่อลดปริมาณสารพิษตกค้างที่มากับผักและผลไม้ โดยสามารถทำได้หลากหลายวิธีซึ่งแต่ละวิธีมีข้อดีและข้อจำกัดแตกต่างกัน ดังนี้

foodsafe1

foodsafe2

อย่างไรก็ตามข้อมูลจากงานประชุมวิชาการสารเคมีกำจัดศัตรูพืชประจำปี 2558 ได้เปรียบเทียบประสิทธิภาพในการกำจัดสารตกค้างที่พบบ่อยในประเทศไทย ด้วยวิธีการต่างๆดังนี้

foodsafe3

จากผลการศึกษาดังกล่าวพบว่า การล้างในทุกวิธียังมีการตกค้างของสารเคมีที่พบบ่อยมากที่สุดในอันดับแรกคือไซเปอร์เมทรินสูงค่อนข้างมาก โดยวิธีการล้างที่ดีที่สุดยังสามารถลดการตกค้างได้ประมาณครึ่งหนึ่งเท่านั้น ส่วนคำแนะนำของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ซึ่งแนะนำว่าการใช้โซเดียมไบคาร์บอเนตหรือเบคกิ้งโซดาจะสามารถลดการตกค้างได้ 90-95 เปอร์เซ็นต์แล้วแต่ชนิดผักนั้น ไม่สอดคล้องกับรายงานนี้

Reference:

  1. กองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. เอกสารเผยแพร่ “ล้างผัก-ผลไม้ ลดสารพิษตกค้าง”. 2553. [เข้าถึงได้จาก: http://203.157.229.33/archives/Files/12_2_2558.pdf]
  2. เครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกาจัดศัตรูพืช (Thai-PAN). ผลการเฝ้าระวังสารเคมีกําจัดศัตรูพืชตกค้างในผักประจําปี 2558. 2558. [เข้าถึงได้จาก: http://goo.gl/Jbfay0]

About the author

มารียา หมาดโต๊ะโซ๊ะ

นักกำหนดอาหารวิชาชีพ
กลุ่มงานโภชนศาสตร์ โรงพยาบาลสตูล