อาหารออร์แกนิคดีต่อสุขภาพมากกว่า?

ในปัจจุบันกระแสของอาหารออร์แกนิคนับวันยิ่งมีมากขึ้นนะครับ ผู้บริโภคเริ่มหาความรู้กันมากขึ้น นักกำหนดอาหารเองก็สมควรที่จะมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับอาหารออร์แกนิคไว้ด้วยเล็กน้อย เพื่อที่จะทำให้สามารถอธิบายคนไข้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นครับ 🙂

หลาย ๆ คนอาจจะเห็นข่าวจาก Thai-pan เกี่ยวกับการตรวจพบสารเคมีตกค้างในผลิตภัณฑ์ที่มีตราสัญลักษณ์ออร์แกนิคของไทย ต้องบอกว่าข่าวนี้ทำให้ผู้บริโภคมีความตื่นตัวในเรื่องของออร์แกนิคขึ้นมากเลยทีเดียวครับ แต่ต้องบอกตามตรงว่า ข้อมูลเกี่ยวกับอาหารออร์แกนิคในประเทศไทยที่มีการตีพิมพ์ลงในวารสารทางวิชาการนั้นมีน้อยมากจนเรียกได้ว่าแทบจะไม่มีเลย ดังนั้นจึงขออนุญาตยกข้อมูลมาจากต่างประเทศนะครับ

สาเหตุหลัก ๆ ที่คนส่วนใหญ่ซื้ออาหารออร์แกนิค เนื่องจากเชื่อว่าจะมีสารพิษตกค้างน้อยกว่า และน่าจะช่วยให้สุขภาพดีกว่าครับ กฎเกณฑ์การรับรองมาตรฐานสินค้าออร์แกนิคในแต่ละประเทศก็มีความแตกต่างกันเล็กน้อย แต่กฎเกณฑ์โดยทั่วไปก็คือ

  • ต้องไม่มีการใช้ยาฆ่าแมลงที่มีการสังเคราะห์ขึ้น ไม่มีการตัดต่อพันธุกรรม ไม่มีการใช้ปุ๋ยสังเคราะห์
  • สัตว์ที่ได้รับการเลี้ยงแบบออร์แกนิคต้องไม่ถูกกักขังอยู่ในพื้นที่ปิด และไม่ได้รับยาฆ่าเชื้อ (antibiotics) และฮอร์โมนต่าง ๆ
  • ต้องไม่มีการฉายรังสี

อย่างไรก็ตาม เมื่อดูข้อมูลงานวิจัยทางวิชาการ เราพบว่าคุณค่าทางโภชนาการของอาหารออร์แกนิคนั้นไม่แตกต่างจากอาหารทั่วไปมากมายนักครับ ปัจจัยหลัก ๆ ขึ้นอยู่กับบริเวณพื้นที่ปลูก รวมไปถึงคุณภาพของดินที่ใช้ปลูกมากกว่าครับ (และในความเป็นจริง การควบคุมปัจจัยเหล่านี้ เพื่อให้ได้ข้อมูลงานวิจัยที่มีคุณภาพสูงนั้นทำได้ค่อนข้างยากด้วยครับ)

อีกอย่างทีคนมีความสงสัยกันก็คือ การบริโภคผักผลไม้ทั่วไป ทำให้ได้รับยาฆ่าแมลงเพิ่มขึ้นนั้น ส่งผลต่อสขภาพในระยะยาวมั้ย เราก็คงต้องบอกว่า ไม่มีข้อมูลตรงส่วนนี้เลยครับ เพราะเช่นเดียวกัน การเก็บข้อมูลเพื่อติดตามผลระยะยาวของการได้รับยาฆ่าแมลงจากอาหารไม่ออร์แกนิคนั้น ทำเป็นงานวิจัยได้ยากมากครับ เราจึงไม่มีข้อมูลตรงส่วนนี้ครับ อย่างไรก็ตาม ตามทฤษฎีแล้ว การได้รับยาฆ่าแมลงน้อยลงก็เป็นแนวคิดที่น่าจะดีต่อสุขภาพครับ เพียงแต่อย่างที่บอกว่าเราไม่มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ยืนยันครับ แต่ที่เราจะบอกได้ก็คือ การทำเกษตรแบบออร์แกนิคนั้น ช่วยลดปริมาณการใช้ยาฆ่าแมลงและสารสังเคราะห์ต่าง ๆ ได้มากมาย ซึ่งเป็นผลดีต่อสิ่งแวดล้อมโดยรวมในระยะยาวครับ

ดังนั้น ในฐานะของนักกำหนดอาหารแล้ว ต้องบอกว่า ข้อมูลที่จะใช้สนับสนุน/ต่อต้านการบริโภคอาหารออร์แกนิคนั้นยังมีไม่มากพอที่จะทำให้สรุปได้ครับ ข้อสรุปเบื้องต้นที่เราพอจะบอกได้คือ คุณค่าทางโภชนาการไม่แตกต่างกัน ปริมาณสารพิษตกค้างก็อาจจะแตกต่างกัน (แต่พอมีข่าวจาก Thai-Pan ผมก็เริ่มไม่แน่ใจแล้วครับ) แต่ที่เด่นชัดสุดคือ มีผลดีต่อสิ่งแวดล้อมครับ ดังนั้น การตัดสินใจจะเลือกซื้อหรือไม่ซื้ออาหารออร์แกนิค คงต้องขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคมด้วย เพราะอาหารออร์แกนิคนั้นมักจะมีราคาแพงกว่าอาหารทั่วไปพอสมควรเลยครับ

ถ้าเกิดว่าคนไข้มีกำลังในการจับจ่ายซื้ออาหารออร์แกนิค และคนไข้ต้องการที่จะซื้อ ก็ไม่มีเหตุผลอะไรที่จะไปห้ามคนไข้ครับ แต่ในทางกลับกัน ถ้าคนไข้มีปัญหาเรื่องเศรษฐฐานะ การเลือกซื้ออาหารทั่วไป แล้วเตรียมให้สะอาด (เช่นถ้าผักผลไม้ก็ล้างให้สะอาด มีบทความใน She Academy เคยเล่าไว้ที่นี่ครับ) ก็น่าจะเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยแล้วครับ 🙂

อ้างอิง

Dangour AD, et al. Nutritional quality of organic foods: a systematic review. Am J Clin Nutr . 2009; 90(3): 680-685.

Smith-Spangler C, et al. Are organic foods safer or healthier than conventional alternatives?: a systematic review. Ann Intern Med . 2012; 157(5): 348-366.

About the author

ฐนิต วินิจจะกูล

นักกำหนดอาหารวิชาชีพ
กำลังศึกษาต่อ Master of Science (Nutrition and Dietetics)
The University of Utah สหรัฐอเมริกา